به عنوان دبیر انجمن نساجی یزد، شما با یکی از استراتژیکترین صنایع کشور سر و کار دارید که همزمان بیشترین تأثیر را از نوسانات ارزی و قدرت خرید مردم میپذیرد. بر اساس تحلیلهای اقتصادی معتبر ارائه شده اخیر و با در نظر گرفتن متغیرهای ژئوپلیتیک (احتمال درگیری با اسرائیل و آمریکا) و شرایط کلان اقتصادی، مقالهی تحلیلی زیر جهت جلب توجه شما به اخذ تصمیمات در شرایط بحران شده است:
صنایع نساجی یزد
از «بحران محاسبه» تا «استراتژی بقا»:
تحلیل آیندهپژوهی صنعت نساجی در شرایط تورم و تنش داخلی
مقدمه
صنعت نساجی ایران، به عنوان یکی از قدیمیترین ارکان اشتغالزایی، امروز در نقطهای حساس قرار گرفته است. تحلیل اخیر دکتر حسین عبده تبریزی هشدار مهمی را مخابره میکند: تورم حاد دیگر صرفاً یک پدیده پولی نیست، بلکه «عقلانیت معامله» را از بین برده است. وقتی تولیدکننده یزدی نمیداند قیمت تمامشده پارچه یا نخ تولیدیاش با نرخ ارز فردا همخوانی دارد یا خیر، سیستم عصبی تولید و فرایند تصمیمگیری دچار فلج میشود. این مقاله به بررسی سناریوهای پیشرو و نقشهی راه تولیدکنندگان در این شرایط غبارآلود و همچنین راهکارها و فرصتها و تهدیدها میپردازد. بالطبع هر شرکت متناسب با نقاط قوت و ضعف و سطح پذیرش ریسک و نسبتهای مالی خود میتواند تصمیمات منحصربهفرد و واقعگرایانهای برای خود اتخاذ کند که با دیگر تفاوت داشته باشد.
۱. تحلیل سناریوهای پیشروی ایران (۱۴۰۳-۱۴۰۴)
با نگاهی به تحولات منطقه و شاخصهای اقتصادی، سه سناریوی اصلی قابل تصور است:
- سناریوی اول: تنش کنترلشده و تورم فرساینده (احتمال بالا)
در این سناریو، درگیری مستقیم و گسترده با اسرائیل یا آمریکا رخ نمیدهد، اما سایه جنگ و تحریمهای سخت باقی میماند. نرخ ارز به صورت پلهای رشد میکند و تورم در محدوده ۴۰ تا ۵۰ درصد ماندگار میشود. در این وضعیت، قدرت خرید مردم به شدت کاهش یافته و تقاضا برای کالاهای نساجی غیرضروری (لوکس) افت میکند. احتمال ابر تورم در این شرایطی که دولت مطابق بودجه هیچ عزمی برای ایجاد انضباط مالی و کاهش کسری بودجه چشمگیر ندارد خوشبینانه در سطح 40 تا 50 درصد است و متاسفانه اتفاقات سیاسی میتواند بهراحتی تجربیات دردناک و خطرناکتری ایجاد کند.
- سناریوی دوم: برخورد نظامی محدود و شوک ارزی (احتمال متوسط)
در صورت بروز درگیریهای پراکنده، شوک ناگهانی به نرخ ارز وارد شده و اختلال در زنجیره تأمین انرژی (گاز و برق) و لجستیک رخ میدهد. طبق تحلیل اخیر دکتر عبده تبریزی، در این مرحله «فهم معامله» از بین میرود و بازارها دچار انسداد موقت میشوند.
- سناریوی سوم: بازگشت به میز مذاکره و ثبات نسبی (احتمال پایین)
کاهش تنشها و گشایشهای محدود اقتصادی که میتواند منجر به کاهش نوسانات ارزی شود. این سناریو بهترین فرصت برای نوسازی ماشینآلات است.با توجه به اینکه از ابتدای دولت قبل تا کنون وعده این سناریو محقق نشده و قدرتهای خارجی در عمل متمایل به این سناریو نیستند، شاید امید بستن به این سناریو و وعده فردای بهتر تصمیمات بسیار پرریسکی برای سازمانها به ارمغان بیاورد. به الطبع انسانهای ریسکپذیر هم پیروزیهای بزرگتر و هم شکستهای بزرگتری را تجربه میکنند.
۲. فرصتها و تهدیدها (تحلیل SWOT)
تهدیدها:
- فروپاشی قراردادهای بلندمدت: عدم امکان پیشبینی قیمت مواد اولیه (پنبه، الیاف مصنوعی و رنگ).
- کاهش عرضه مواد اولیه: با توجه به سردرگمی اشاره شده فعالان اقتصادی تصمیم به فروش علیالخصوص با شرایط غیر نقدی کاهش جدی در عرضه را بههمراه خواهد داشت.
- بحران نقدینگی: نیاز به سرمایه در گردش چندبرابری به دلیل تورم.
- ریسک انرژی: قطع برق در تابستان و گاز در زمستان که هزینهی سربار تولید را بالا میبرد.
- کاهش تقاضای داخلی: تبدیل شدن پوشاک و منسوجات خانگی به اولویتهای ثانویه سبد خانوار.
- مشکلات منابع انسانی: تورم لجام گسیخته سبد معیشتی نیروی انسانی را دچار مشکل کرده و ترک کار ، بیانگیزه شدن، چالشهای امنیتی خرد و کلان را به دنبال خواهد داشت.
فرصتها:
- جایگزینی واردات: با افزایش نرخ ارز و احتمال بالای برداشته شدن ارز ترجیحی ، واردات کالای رقابتی خارجی غیرممکن میشود و بازار برای تولیدات داخلی (به شرط حفظ کیفیت و خدمات) بازتر میگردد.
- مزیت صادراتی به کشورهای همسایه: ارزان شدن دستمزد و انرژی در ایران (به دلار)، توان رقابتی صادرات به عراق، افغانستان و آسیای میانه را افزایش میدهد.
- تغییر مدل کسبوکار: حرکت به سمت فروش مستقیم و حذف واسطههایی که در زمان تورم باعث اخلال در قیمت میشوند. کسبوکارهای یزدی باید به دنبال احیای بخش تجارت، خدمات و فروش پیشبردی با تکیه بر برند نام آشنای خوشحسابی، صداقت و کیفیت یزدیها بوده و ضربه تورم به قدرت خرید مصرفکننده نهایی را با خلق مدلهای کسبوکار جدید یا حذف واسطههای و نیز نوآوری در فروش محصول دفع کنند.
۳. استراتژیهای پیشنهادی برای تولیدکنندگان نساجی
بر اساس تحلیل «فروپاشی عقلانیت اقتصادی»، استراتژیهای زیر پیشنهاد میشود:
الف) استراتژی مالی و معاملاتی:
- قراردادهای شناور (Index-linked): از پذیرش قراردادهای ریالی بلندمدت با قیمت قطعی خودداری کنید. قیمتها باید تابعی از نرخ مواد اولیه یا حواله ارزی معتبر باشد.
- تبدیل نقدینگی به موجودی کالا: در شرایط تورم حاد، نگه داشتن ریال خطرناکترین کار است. انبار کردن مواد اولیه (استراتژیک) بر توسعه فیزیکی ارجحیت دارد.
- کوتاه کردن چرخه نقدینگی: فاصله زمانی بین خرید مواد اولیه تا فروش محصول نهایی را به حداقل برسانید تا ریسک نوسان قیمت پوشش داده شود.
- تبدیل اسناد به نقدینگی ضد تورمی: استفاده از ابزارهای مدرن مالی مانند خرید دین یا تسهیلات سرمایه درگردش برای تبدیل چک به ریال نقد و ریال نقد به دارایی های سرمایه با نقد شوندگی بالا مانند صندوق های طلا، صندوق های سرمایه ثابت، مواد اولیه تولیدی و… . تشکیل سبد سرمایه گذاری ضد تورمی از املا، طلا و ارز و رمز ارزها باید در دستور کار و محاسبه دقیق مدیران مالی قرارگیرد.
ب) استراتژی عملیاتی و تولید:
- بهرهوری انرژی: با توجه به احتمال جنگ و تخریب زیرساختها یا ناترازی انرژی، سرمایهگذاری بر روی انرژیهای خورشیدی (با توجه به پتانسیل یزد) و دیزلژنراتورها یک ضرورت دفاعی (نه صرفا اقتصادی ) است. توجه داشته باشید زمان بازگشت سرمایه نیروگاه خورشیدی کمتر از سه سال بوده ولی با در نظر گرفتن توقفات تولید و عدم و نفع آن میتواند نرخ جذابیت سرمایه گذاری را افزایش دهد.
- تمرکز بر کالاهای اساسی (Basic): در زمان بحران اقتصادی، مردم از خرید کالاهای مد روز صرفنظر میکنند، اما نیاز به منسوجات پایه (پتو،ملحفه، لباس زیر، پارچههای ارزان) باقی میماند. سبد تولید را به سمت نیازهای ضروری شیفت دهید. اگر تا سقف انبار پارچه تولیدشده و فروش نرفته دارید زمان آن است که تحقیقات بازار به منظور یافتن دستهبندی دیگری از محصولات را آغاز کنید. بافندگان یزد باید بدانند که دنیای پارچه محدود به رومبلی و روفرشی و ترمه نیست.
ج) استراتژی بازاریابی و صادرات:
- صادرات، تنها راه تنفس: برای تأمین ارز مورد نیاز ماشینآلات و مواد اولیه، حداقل ۲۰ درصد از تولید باید هدف صادراتی داشته باشد تا تراز ارزی واحد تولیدی مثبت بماند. حتی اگر این بازارهای صادراتی بازار ها ضعیف عراق، افغانستان و کشورهای ضعیف باشند. به بازارچههای مرزی و پتانسیل آنها توجه ویژه داشته باشید و حتما سعی به ایجاد روابط و کانالهای فروش در آنها داشته باشید. در این خصوص از رقابتهای ناسالم قیمتی به جد پرهیز نمایید.
- اتحادهای استراتژیک در انجمن: تشکیل کنسرسیومهای خرید مواد اولیه توسط اعضای انجمن یزد یا کمیتههای تخصصی برای افزایش قدرت چانهزنی و کاهش قیمت تمامشده.
جمعبندی و نتیجهگیری
همانطور که بسیاری از تحلیلگران اقتصادی اشاره کردهاند، بزرگترین خطر امروز «ناتوانی در تصمیمگیری عقلانی» است. برای صنعت نساجی یزد، کلید ماندگاری در این است که از نگاه سنتی «تولید برای انبار» به سمت «مدیریت چابک زنجیره تأمین و بازار» حرکت کند. سایه جنگ و تورم، اگرچه تهدیدی جدی است، اما برای تولیدکنندهای که بتواند مدل مالی خود را با واقعیتهای جدید (ارز و تورم) تطبیق دهد، میتواند به معنای حذف رقبا و تسلط بر بازار داخلی باشد.
پیشنهاد نهایی نگارنده به فعالین نساجی و اعضای محترم انجمن نساجی:
ایجاد یک «مرکز پایش قیمت مواد اولیه و شاخصهای ارزی» در داخل انجمن برای ارائه مشاوره روزانه به اعضا، تا از فروشهای میانمدت به زیان جلوگیری شود. این مهم از ماههای قبل به نمایندگان محترم کمیتهها نیز اعلام و با مستندات عرض شده است و نیاز به همفکری و ایجاد سد محکم وحدت رویه برای جلوگیری از سوء استفاده هوشمندان ذینفعان خارج از زنجیره تولید و توسعه همکاری درون زنجیری ای است. بیشک حمایت بخشهای مختلف از تولید الیاف و نخ تا پوشاک از یکدیگر و با نگاه بلندمدت میتواند به تابآوری کل صنعت کمک نماید. امروز نجات بخش بافندگی با حمایت ریسندگان ، به معنی حفظ بازارهای آتی همان بخش ریسندگی در استان و کشور است.
به امید روزهای به از این
یک پاسخ
عالی بود